Stan prawny na: 28 października 2026 r.

Najważniejsze w skrócie

• Obowiązek procedury zgłoszeń wewnętrznych dotyczy podmiotu, na rzecz którego pracę zarobkową wykonuje co najmniej 50 osób, liczonych na 1 stycznia lub 1 lipca (art. 23 ust. 1 ustawy o ochronie sygnalistów).
• Pracowników liczy się w przeliczeniu na pełne etaty, a do tego dolicza się osoby pracujące za wynagrodzeniem na innej podstawie, np. na umowie zlecenia (art. 23 ust. 2).
• W samorządzie obowiązki wykonują jednostki organizacyjne, a więc każda szkoła samorządowa liczy próg osobno (art. 23 ust. 4).
• Szkoły prowadzone przez gminę lub powiat poniżej 10 000 mieszkańców są zwolnione z obowiązku, ale mogą procedurę przyjąć (art. 23 ust. 5 i art. 24 ust. 2).
• Samorząd może ustalić wspólną procedurę dla jednostek objętych wspólną obsługą, np. przez centrum usług wspólnych (art. 28 ust. 5).
• Za nieustanowienie procedury albo ustanowienie jej z istotnym naruszeniem wymogów ustawy grozi grzywna (art. 58).

Czy procedura dla sygnalistów w szkole jest obowiązkowa?

Procedura dla sygnalistów jest obowiązkowa w szkole, na rzecz której według stanu na 1 stycznia lub 1 lipca danego roku pracę zarobkową wykonuje co najmniej 50 osób. Tak stanowi art. 23 ust. 1 ustawy z 14 czerwca 2024 r. o ochronie sygnalistów. Ustawa nie zawiera osobnych przepisów dla oświaty, więc szkoły podlegają tym samym zasadom co inne podmioty.

Ustawa obowiązuje od 25 września 2024 r. Przepisy o zgłoszeniach zewnętrznych do Rzecznika Praw Obywatelskich i organów publicznych obowiązują od 25 grudnia 2024 r. (art. 64). Ustawa wdraża unijną dyrektywę 2019/1937 o ochronie osób zgłaszających naruszenia prawa Unii.

Odpowiedź na pytanie „czy nasza szkoła musi” zależy od trzech rzeczy:

1. kto jest podmiotem prawnym, czyli kto ma obowiązek (szkoła czy organ prowadzący),
2. ile osób wykonuje na jego rzecz pracę zarobkową w dniach kontrolnych,
3. czy szkołę prowadzi gmina lub powiat liczący mniej niż 10 000 mieszkańców.

Kto w szkole ma obowiązek: szkoła czy organ prowadzący?

W szkole publicznej prowadzonej przez samorząd obowiązki wykonuje sama szkoła jako jednostka organizacyjna jednostki samorządu terytorialnego. Art. 23 ust. 4 ustawy o ochronie sygnalistów stanowi, że w przypadku samorządu obowiązki podmiotu prawnego wykonują jego jednostki organizacyjne. Gmina nie sumuje więc pracowników wszystkich swoich szkół.

Szkoła samorządowa

Szkoła samorządowa jest podmiotem publicznym w rozumieniu ustawy (art. 2 pkt 12, który odsyła do art. 3 ustawy o otwartych danych i ponownym wykorzystywaniu informacji sektora publicznego). Próg 50 osób sprawdza się dla każdej szkoły, przedszkola czy placówki osobno. To praktyczna konsekwencja art. 23 ust. 4.

Przykład. Gmina liczy 25 000 mieszkańców i prowadzi trzy szkoły podstawowe. W pierwszej pracują 62 osoby w przeliczeniu na etaty, w drugiej 41, w trzeciej 28. Procedurę musi ustalić tylko pierwsza szkoła. Dwie pozostałe mogą to zrobić dobrowolnie.

Kto w szkole przyjmuje procedurę?

Procedurę w szkole przyjmuje dyrektor. Prawo oświatowe stanowi, że dyrektor kieruje działalnością szkoły i reprezentuje ją na zewnątrz (art. 68 ust. 1 pkt 1) oraz jest kierownikiem zakładu pracy dla zatrudnionych w szkole nauczycieli i innych pracowników (art. 68 ust. 5). Zwykle wprowadza procedurę zarządzeniem, po konsultacjach z pracownikami.

Szkoła niepubliczna

W szkole niepublicznej trzeba najpierw ustalić, kto jest podmiotem prawnym, na rzecz którego pracują nauczyciele i personel. Zwykle jest to organ prowadzący: fundacja, stowarzyszenie, spółka albo osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą. Ustawa traktuje takie podmioty jako podmioty prywatne (art. 2 pkt 11).

Z brzmienia art. 23 ust. 1 wynika, że jeśli organ prowadzący prowadzi kilka szkół albo inną działalność, liczy się wszystkie osoby pracujące na jego rzecz, a nie tylko w jednej szkole. Ustawa nie przewiduje dla podmiotów prywatnych reguły podobnej do art. 23 ust. 4. Przy złożonej strukturze (np. kilka spółek) warto potwierdzić to z prawnikiem.

Jak policzyć 50 osób w szkole?

Do progu 50 osób wlicza się pracowników w przeliczeniu na pełne etaty oraz osoby świadczące pracę za wynagrodzeniem na innej podstawie niż stosunek pracy, jeśli nie zatrudniają do tej pracy innych osób (art. 23 ust. 2). Stan sprawdza się dwa razy w roku: na 1 stycznia i na 1 lipca (art. 23 ust. 1).

W szkole oznacza to, że liczysz:

• nauczycieli zatrudnionych na podstawie stosunku pracy, w przeliczeniu na etaty,
• pracowników administracji i obsługi (sekretariat, księgowość, jeśli jest w szkole, woźni, kucharki, sprzątający), także w przeliczeniu na etaty,
• osoby na umowach cywilnoprawnych, np. instruktorów zajęć dodatkowych czy logopedę na zleceniu, jeśli same nie zatrudniają innych osób.

Przykład liczenia. Szkoła zatrudnia 38 nauczycieli na pełnych etatach, 10 nauczycieli na pół etatu i 9 pracowników obsługi na pełnych etatach. Do tego dwie osoby prowadzą zajęcia na umowie zlecenia. Wynik: 38 + 5 + 9 + 2 = 54 osoby. Szkoła przekracza próg i musi mieć procedurę.

Ustawa nie zawiera szczególnych reguł dla nauczycieli, więc w praktyce przyjmuje się, że nauczyciel zatrudniony w niepełnym wymiarze to ułamek etatu, liczony według jego wymiaru zatrudnienia. Nauczyciel uczący w dwóch szkołach wlicza się do każdej z nich w części etatu, którą w niej ma. Osoby na umowach liczy się per capita, bo ustawa nie każe przeliczać ich na etaty.

Co, jeśli szkoła przekroczy próg w trakcie roku? Ustawa nie przewiduje osobnego okresu na wdrożenie po przekroczeniu progu. Bezpieczniej przyjąć, że obowiązek powstaje w dniu kontrolnym (1 stycznia lub 1 lipca), w którym szkoła ma co najmniej 50 osób. Jeśli zatrudnienie rośnie, przygotuj procedurę z wyprzedzeniem, bo konsultacje i wejście w życie zajmują łącznie kilkanaście dni.

Kiedy szkoła jest zwolniona z obowiązku?

Szkoła jest zwolniona z obowiązku, gdy pracę zarobkową wykonuje na jej rzecz mniej niż 50 osób albo gdy jest jednostką organizacyjną gminy lub powiatu liczącego mniej niż 10 000 mieszkańców (art. 23 ust. 1 i 5). W obu sytuacjach szkoła może przyjąć procedurę dobrowolnie (art. 24 ust. 2).

Według przeważającego odczytania tego przepisu próg 10 000 mieszkańców dotyczy gminy lub powiatu, a nie samej szkoły. W praktyce zwolnienie dotyczy przede wszystkim szkół i przedszkoli prowadzonych przez małe gminy. Szkoła w małej gminie jest zwolniona nawet wtedy, gdy pracuje w niej więcej niż 50 osób.

Zwolnienie z obowiązku procedury wewnętrznej nie wyłącza ochrony sygnalistów. Nauczyciel z takiej szkoły nadal może zgłosić naruszenie prawa do Rzecznika Praw Obywatelskich lub właściwego organu publicznego (art. 30 ust. 1 i 2). Nadal obowiązuje też zakaz działań odwetowych wobec niego (art. 12 ust. 1).

Czy szkoły mogą mieć wspólną procedurę, np. przez CUW?

Tak. Jednostki samorządu terytorialnego mogą ustalić wspólną procedurę zgłoszeń wewnętrznych w ramach wspólnej obsługi (art. 28 ust. 5). Chodzi o wspólną obsługę z art. 10a ustawy o samorządzie gminnym, art. 6a ustawy o samorządzie powiatowym lub art. 8c ustawy o samorządzie województwa, w praktyce często realizowaną przez centrum usług wspólnych. Procedura ta musi być odrębna i niezależna od procedury zgłoszeń zewnętrznych.

Wspólna procedura nie łączy szkół w jeden podmiot. W naszej ocenie każda szkoła nadal odpowiada za to, by zgłoszenia jej dotyczące były poufne i obsłużone w terminie. Wspólna procedura porządkuje za to dokumenty i pozwala korzystać z jednego, profesjonalnie obsługiwanego kanału zgłoszeń.

Więcej o tym rozwiązaniu piszemy w artykule Współdzielenie systemu sygnalistów w jednostkach samorządu terytorialnego.

Kto w szkole może być sygnalistą?

Sygnalistą jest osoba fizyczna, która zgłasza lub ujawnia publicznie informację o naruszeniu prawa uzyskaną w kontekście związanym z pracą (art. 4 ust. 1). W szkole są to przede wszystkim:

• nauczyciele i pozostali pracownicy, w tym zatrudnieni na zastępstwo,
• osoby pracujące na umowach cywilnoprawnych,
• stażyści, praktykanci (np. studenci na praktykach pedagogicznych) i wolontariusze,
• pracownicy firm zewnętrznych pracujących dla szkoły, np. cateringu czy firmy sprzątającej.

Ochrona obejmuje też kandydatów do pracy oraz osoby, z którymi stosunek pracy już się zakończył (art. 4 ust. 2). Pełną listę omawiamy w artykule Kto może zostać sygnalistą?.

Czy uczeń albo rodzic może być sygnalistą?

Uczeń ani rodzic nie są wymienieni w art. 4 ustawy o ochronie sygnalistów. Ich informacje nie pochodzą z kontekstu związanego z pracą, więc w naszej ocenie nie mają statusu sygnalisty w rozumieniu ustawy. Szkoła może mimo to przyjmować ich sygnały w innych trybach, przede wszystkim w ramach standardów ochrony małoletnich albo zwykłej procedury skarg i wniosków.

Inaczej może być z uczniem szkoły branżowej lub technikum, który odbywa praktyki zawodowe. Ustawa wymienia praktykanta wśród sygnalistów (art. 4 ust. 1 pkt 11), więc informacje uzyskane w trakcie praktyki mogą zostać objęte ochroną.

Jakie naruszenia może zgłosić sygnalista w szkole?

Sygnalista może zgłosić działanie lub zaniechanie niezgodne z prawem albo mające na celu obejście prawa w dziedzinach wymienionych w art. 3 ust. 1. To m.in. korupcja, zamówienia publiczne, ochrona prywatności i danych osobowych, zdrowie publiczne, bezpieczeństwo żywności, interesy finansowe jednostek samorządu terytorialnego oraz konstytucyjne wolności i prawa człowieka i obywatela.

Przykłady sytuacji, które w szkole mogą mieścić się w tym katalogu:

Sytuacja w szkole (przykład)Dziedzina z art. 3 ust. 1Zamówienie remontu sali gimnastycznej „po znajomości”, z pominięciem obowiązujących zasadpkt 2 (zamówienia publiczne), pkt 1 (korupcja)Wypłata wynagrodzenia za zajęcia, które się nie odbyłypkt 15 (interesy finansowe jednostki samorządu terytorialnego)Udostępnienie ocen i opinii psychologicznych uczniów w ogólnodostępnym folderze w chmurzepkt 13 (ochrona prywatności i danych osobowych)Podawanie w stołówce posiłków z przeterminowanych produktówpkt 9 (bezpieczeństwo żywności)Przyjmowanie korzyści majątkowych za lepsze oceny lub przyjęcie do szkołypkt 1 (korupcja)

Konflikt w pokoju nauczycielskim, niezadowolenie z planu lekcji czy spór o ocenę zwykle nie są naruszeniem prawa w rozumieniu ustawy. Prawo pracy jako takie nie jest osobną dziedziną w art. 3 ust. 1. Szkoła może jednak rozszerzyć procedurę na naruszenia własnych regulacji wewnętrznych lub standardów etycznych (art. 3 ust. 2). Wtedy do takich zgłoszeń nie stosuje się przepisów o zgłoszeniach zewnętrznych i ujawnieniu publicznym.

Więcej przykładów znajdziesz w artykule Jakie naruszenia prawa są objęte ustawą o ochronie sygnalistów?.

Co musi zawierać procedura zgłoszeń wewnętrznych w szkole?

Procedura zgłoszeń wewnętrznych w szkole musi zawierać elementy wymienione w art. 25 ust. 1 ustawy o ochronie sygnalistów. Ustawa nie przewiduje wzoru dla oświaty, więc treść dopasowujesz do wielkości i organizacji placówki.

Element proceduryPodstawaOsoba, komórka albo podmiot zewnętrzny upoważniony do przyjmowania zgłoszeńart. 25 ust. 1 pkt 1Sposoby przekazywania zgłoszeń wraz z adresem do kontaktuart. 25 ust. 1 pkt 2Bezstronna osoba lub komórka do działań następczych i kontaktu z sygnalistąart. 25 ust. 1 pkt 3Tryb postępowania ze zgłoszeniami anonimowymiart. 25 ust. 1 pkt 4Potwierdzenie przyjęcia zgłoszenia w ciągu 7 dniart. 25 ust. 1 pkt 5Obowiązek działań następczych z zachowaniem należytej starannościart. 25 ust. 1 pkt 6Informacja zwrotna w terminie do 3 miesięcy od potwierdzenia przyjęcia (albo od upływu 7 dni od zgłoszenia, gdy potwierdzenia nie było)art. 25 ust. 1 pkt 7Informacja o możliwości zgłoszenia zewnętrznego do RPO lub organu publicznegoart. 25 ust. 1 pkt 8

Zgłoszenia trzeba umożliwić co najmniej ustnie lub pisemnie (art. 26 ust. 1). Zgłoszenie pisemne może mieć postać papierową lub elektroniczną (art. 26 ust. 8). Do przyjmowania i weryfikacji zgłoszeń mogą być dopuszczone tylko osoby z pisemnym upoważnieniem, zobowiązane do zachowania tajemnicy (art. 27 ust. 2).

Szkoła prowadzi rejestr zgłoszeń wewnętrznych (art. 29 ust. 1). Dane w rejestrze przechowuje się 3 lata po zakończeniu roku kalendarzowego, w którym zakończono działania następcze lub postępowania nimi zainicjowane (art. 29 ust. 5). Szczegóły opisujemy w tekście Jak prowadzić rejestr zgłoszeń wewnętrznych?.

Co, jeśli zgłoszenie dotyczy dyrektora?

To najczęstszy problem w szkołach, bo dyrektor zwykle przyjmuje procedurę i nadzoruje kadrę. Ustawa wymaga, by działania następcze prowadziła osoba lub komórka bezstronna (art. 25 ust. 1 pkt 3). Dobrą praktyką jest więc druga ścieżka: procedura powinna przewidywać drugą ścieżkę na wypadek zgłoszeń dotyczących dyrektora, np. przyjmowanie zgłoszeń przez podmiot zewnętrzny albo przez osobę wskazaną w ramach wspólnej obsługi. Powierzenie przyjmowania zgłoszeń podmiotowi zewnętrznemu wymaga umowy (art. 28 ust. 1).

Jak wprowadzić procedurę w szkole krok po kroku?

Procedurę wprowadza się w czterech etapach określonych w ustawie: projekt, konsultacje z pracownikami, podanie do wiadomości i wejście w życie po 7 dniach. Poniżej plan dla dyrektora.

1. Sprawdź, czy obowiązek dotyczy szkoły. Policz osoby na 1 stycznia i 1 lipca według art. 23 ust. 2 i sprawdź liczbę mieszkańców gminy lub powiatu.
2. Ustal z organem prowadzącym, czy będzie wspólna procedura. Jeśli szkoła jest objęta wspólną obsługą, procedura może być wspólna (art. 28 ust. 5).
3. Wskaż osoby lub podmiot do przyjmowania zgłoszeń i działań następczych. Zadbaj o bezstronność i pisemne upoważnienia (art. 25 ust. 1 pkt 1 i 3, art. 27 ust. 2).
4. Przygotuj projekt procedury. Uwzględnij wszystkie elementy z art. 25 ust. 1 i ścieżkę na zgłoszenia dotyczące dyrektora.
5. Przeprowadź konsultacje. Projekt konsultuje się z zakładową organizacją związkową albo, gdy jej nie ma, z przedstawicielami osób świadczących pracę (art. 24 ust. 3). Konsultacje trwają od 5 do 10 dni od przedstawienia projektu (art. 24 ust. 4). W szkołach często działa więcej niż jeden związek zawodowy nauczycieli, więc zaplanuj czas na zebranie uwag. O przebiegu konsultacji piszemy w artykule Konsultacje procedury ze stroną społeczną.
6. Ustal procedurę i podaj ją do wiadomości. Procedura wchodzi w życie po 7 dniach od podania jej do wiadomości osób wykonujących pracę (art. 24 ust. 5).
7. Informuj kandydatów do pracy. Osobom ubiegającym się o pracę przekazuje się informację o procedurze wraz z rozpoczęciem rekrutacji lub negocjacji (art. 24 ust. 6).
8. Uruchom rejestr i przeszkol osoby obsługujące zgłoszenia. Rejestr jest obowiązkowy (art. 29 ust. 1), a szkolenie pomaga uniknąć błędów w terminach i poufności.

Procedura dla sygnalistów a standardy ochrony małoletnich

Procedura zgłoszeń wewnętrznych i standardy ochrony małoletnich to dwa odrębne obowiązki szkoły. Standardy wynikają z art. 22b i 22c ustawy z 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich. Szkoły musiały je wprowadzić do 15 sierpnia 2024 r. Standardy obowiązują niezależnie od liczby pracowników.

Procedura zgłoszeń wewnętrznychStandardy ochrony małoletnichPodstawaustawa o ochronie sygnalistówart. 22b i 22c ustawy o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnichKogo chroniosobę zgłaszającą naruszenie prawa w kontekście związanym z pracąmałoletnich (uczniów, wychowanków)Kto zgłaszapracownicy, zleceniobiorcy, stażyści, praktykanci, wolontariusze i inne osoby z art. 4każdy, kto zauważy zagrożenie dla dziecka, w tym uczniowie i rodziceKogo dotyczy obowiązekszkoła od 50 osób (z wyjątkami z art. 23 ust. 5)każda szkoła i placówka oświatowa

Standardy muszą określać m.in. zasady i procedurę podejmowania interwencji w sytuacji podejrzenia krzywdzenia (art. 22c ust. 1 pkt 2) oraz osoby odpowiedzialne za przyjmowanie zgłoszeń o zdarzeniach zagrażających małoletniemu (art. 22c ust. 1 pkt 7).

W praktyce obie procedury mogą się spotkać. Jeśli nauczyciel zgłasza, że inny pracownik krzywdzi ucznia, sprawa trafia do ścieżki interwencji ze standardów. Jeśli przy tym obawia się odwetu ze strony przełożonych, może skorzystać z ochrony sygnalisty, o ile jego zgłoszenie dotyczy naruszenia prawa z katalogu ustawy. Dobrze, gdy obie procedury odsyłają do siebie nawzajem.

Procedura dla sygnalistów a nowe przepisy o mobbingu

Od 5 listopada 2026 r. pracodawca zatrudniający co najmniej 10 pracowników musi ustalić reguły i procedury przeciwdziałania mobbingowi i dyskryminacji (art. 94³a § 1 Kodeksu pracy, w brzmieniu nadanym ustawą opublikowaną w Dz.U. 2026 poz. 1046). Dotyczy to także szkół jako pracodawców. Kanał dla sygnalistów może w naszej ocenie być jedną z dróg zgłaszania takich spraw, jeśli szkoła rozszerzy procedurę na podstawie art. 3 ust. 2. Więcej piszemy w artykule Nowe przepisy o mobbingu i dyskryminacji.

Co grozi szkole i dyrektorowi za brak procedury?

Kto wbrew obowiązkowi nie ustanawia procedury zgłoszeń wewnętrznych albo ustanawia ją z istotnym naruszeniem wymogów ustawy, podlega karze grzywny (art. 58). Sprawy te rozpatruje się według Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia (art. 59). Odpowiedzialność za wykroczenie ponosi osoba fizyczna, na której ciążył obowiązek, w szkole zwykle dyrektor.

Surowsze sankcje grożą za zachowania wobec samego sygnalisty:

• utrudnianie zgłoszenia: grzywna, ograniczenie wolności albo pozbawienie wolności do roku, a przy użyciu przemocy, groźby lub podstępu do 3 lat (art. 54),
• działania odwetowe: grzywna, ograniczenie wolności albo pozbawienie wolności do 2 lat, a przy uporczywym działaniu do 3 lat (art. 55),
• naruszenie poufności tożsamości sygnalisty: grzywna, ograniczenie wolności albo pozbawienie wolności do roku (art. 56).

Karze podlega też osoba, która zgłasza naruszenie, wiedząc, że do niego nie doszło: grzywna, ograniczenie wolności albo pozbawienie wolności do 2 lat (art. 57). Ochrona przysługuje sygnaliście tylko wtedy, gdy w chwili zgłoszenia miał uzasadnione podstawy sądzić, że informacja jest prawdziwa (art. 6).

Najczęstsze błędy szkół przy wdrażaniu procedury

• Liczenie osób „po głowach” zamiast na etaty. Pracowników przelicza się na pełne etaty, a zleceniobiorców dolicza osobno (art. 23 ust. 2).
• Sumowanie wszystkich szkół w gminie. W samorządzie próg liczy każda jednostka organizacyjna osobno (art. 23 ust. 4).
• Pominięcie konsultacji. Procedura ustalona bez konsultacji narusza art. 24 ust. 3, co może zostać uznane za istotne naruszenie wymogów ustawy (art. 58).
• Dyrektor jako jedyny odbiorca zgłoszeń. Bez alternatywnej ścieżki trudno zapewnić bezstronność wymaganą w art. 25 ust. 1 pkt 3.
• Skrzynka mailowa dostępna dla sekretariatu. Dostęp do zgłoszeń mogą mieć tylko osoby z pisemnym upoważnieniem (art. 27 ust. 2).
• Mylenie procedury z kanałem skarg rodziców. Procedura dla sygnalistów dotyczy osób z art. 4, a sygnały od rodziców i uczniów wymagają innego trybu.

Jak SygnaApp pomaga szkołom i samorządom?

Sygnaliści w szkole to obowiązek dla placówek od 50 osób i dobra praktyka dla mniejszych. Najwięcej trudności sprawia poufność, pilnowanie terminów i bezstronna obsługa zgłoszeń, zwłaszcza gdy dotyczą kierownictwa.

SygnaApp to elektroniczna platforma do przyjmowania i obsługi zgłoszeń sygnalistów, przygotowana przez kancelarię K. Kulig & Współpracownicy razem ze specjalistami IT. System obsługuje zgłoszenia jawne i anonimowe, wysyła automatyczne powiadomienia i alerty przypominające o obowiązkach, a zgłoszenia i pliki szyfruje. Może z niego korzystać kilka jednostek naraz, z odrębnymi rejestrami i centralnym zarządzaniem zgłoszeniami z jednostek podległych, co ułatwia wspólną procedurę w samorządzie. Kancelaria oferuje też wsparcie prawne przy regulacjach wewnętrznych i postępowaniach wyjaśniających oraz szkolenia dla osób przyjmujących zgłoszenia.

Sprawdź ofertę SygnaApp dla instytucji publicznych albo porównaj pakiety SygnaApp.

FAQ: sygnaliści w szkole i przedszkolu

Poniżej odpowiedzi na pytania, które najczęściej zadają dyrektorzy szkół i pracownicy samorządów.

Czy przedszkole musi mieć procedurę dla sygnalistów?

Tak, jeśli według stanu na 1 stycznia lub 1 lipca pracę zarobkową wykonuje na jego rzecz co najmniej 50 osób, liczonych według art. 23 ust. 2 ustawy o ochronie sygnalistów. Przedszkola samorządowe w gminach poniżej 10 000 mieszkańców są zwolnione (art. 23 ust. 5). Mniejsze przedszkola mogą przyjąć procedurę dobrowolnie (art. 24 ust. 2).

Czy gmina liczy pracowników wszystkich szkół razem?

Nie. W przypadku samorządu obowiązki wykonują jego jednostki organizacyjne (art. 23 ust. 4 ustawy o ochronie sygnalistów). Każda szkoła i każde przedszkole liczy próg 50 osób osobno. Samorząd może za to ustalić wspólną procedurę dla jednostek objętych wspólną obsługą, np. przez centrum usług wspólnych (art. 28 ust. 5).

Czy mała szkoła poniżej 50 osób może mieć procedurę dla sygnalistów?

Tak. Podmiot, na rzecz którego pracuje mniej niż 50 osób, może ustalić procedurę zgłoszeń wewnętrznych (art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie sygnalistów). Dobrowolna procedura daje pracownikom bezpieczny kanał wewnątrz szkoły i zwiększa szansę, że problem zostanie wyjaśniony na miejscu, zanim trafi do Rzecznika Praw Obywatelskich lub innego organu.

Czy uczeń może zostać sygnalistą?

Co do zasady nie. Art. 4 ustawy o ochronie sygnalistów wymienia osoby zgłaszające informacje uzyskane w kontekście związanym z pracą, a uczniowie i rodzice do nich nie należą. Uczeń odbywający praktyki zawodowe może być sygnalistą jako praktykant (art. 4 ust. 1 pkt 11). Sygnały uczniów szkoła obsługuje np. w ramach standardów ochrony małoletnich.

Ile czasu ma szkoła na odpowiedź sygnaliście?

Szkoła potwierdza przyjęcie zgłoszenia w ciągu 7 dni od jego otrzymania (art. 25 ust. 1 pkt 5). Informację zwrotną przekazuje w terminie nie dłuższym niż 3 miesiące od potwierdzenia przyjęcia. Jeśli potwierdzenia nie przekazano, 3 miesiące liczy się od upływu 7 dni od zgłoszenia (art. 25 ust. 1 pkt 7).

Czy nauczyciel musi najpierw zgłosić naruszenie dyrektorowi?

Nie. Sygnalista może dokonać zgłoszenia zewnętrznego bez uprzedniego zgłoszenia wewnętrznego (art. 30 ust. 1 ustawy o ochronie sygnalistów). Zgłoszenie zewnętrzne przyjmuje Rzecznik Praw Obywatelskich albo organ publiczny (art. 30 ust. 2). Procedura wewnętrzna szkoły musi informować o tej możliwości (art. 25 ust. 1 pkt 8).

Jaka kara grozi za brak procedury w szkole?

Za nieustanowienie procedury zgłoszeń wewnętrznych albo ustanowienie jej z istotnym naruszeniem wymogów ustawy grozi grzywna (art. 58 ustawy o ochronie sygnalistów). Sprawy rozpatruje sąd w trybie Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia (art. 59). Odpowiedzialność ponosi osoba, na której ciążył obowiązek, w szkole zwykle dyrektor.

Podstawa prawna i źródła

• Ustawa z dnia 14 czerwca 2024 r. o ochronie sygnalistów (Dz.U. 2024 poz. 928), w szczególności art. 2, 3, 4, 6, 12, 23–30, 54–59 i 64.
• Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz.U. 2026 poz. 820, tekst jednolity), art. 68 ust. 1 pkt 1 i ust. 5.
• Ustawa z dnia 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich, art. 22b i 22c.
• Ustawa z dnia 19 czerwca 2026 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz ustawy – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. 2026 poz. 1046), art. 94³a § 1 k.p.
• Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1937 z dnia 23 października 2019 r. w sprawie ochrony osób zgłaszających naruszenia prawa Unii.
• Ministerstwo Sprawiedliwości, Ustawa Kamilka – standardy ochrony małoletnich.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach dotyczących konkretnej placówki skonsultuj się z prawnikiem.